صادق حیدری نیا
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ صادق حیدری نیا
آرشیو وبلاگ
      گردش در طبیعت ایران (سفرنامه‌هایی از دریچه‌ی تاریخ و طبیعت ایران و جهان)
سفر به دیر گچین نویسنده: صادق حیدری نیا - ۱۳۸٥/۱٠/۳٠

 

دیرگچین: ادر کاروانسراهای ایران

 مدتی است که فرصت نکرده‌ام چیزی بنویسم و چون تصمیم داشتم مثل همیشه مفصل بنویسم، بهانه‌ای شد که اصلا ننویسم! اما پیامهای فراوان دوستان آشنا و ناآشنا مرا واداشت که از لاک خود بیرون بیایم و لااقل با یادداشت کوتاهی به روز شوم تا مجالی دیگر...


 

تصویری از سفر اول به کاروانسرای دیرگچین (آذر ۸۵)

 در این مدت دوبار به کاروانسرای زیبا، بزرگ و حیرت‌آور دیر گچین (یا دیرکاج) سرزدم یکبار با همسرم زهره و حامد و آناهیتا (هم‌سفرهای قبلی) و یکبار هم گروهی از دانشجویان تاریخ دانشگاه تهران را با خود بردم. بزرگی و عظمت این بنای کهن که بنیانی هزار و پانصدساله دارد هر بیننده‌ای را به حیرت وامی‌دارد چه برسد به اهالی تاریخ را!

 پیشنهاد می‌کنم در همین روزهای سرد زمستان که خیلی از جاها مناسب تفرج نیست، برای گریز از هیاهوی تهران، یک روز صبح خروس‌خوان! از شهر بیرون زده و راه ورامین را پیش بگیرید. بهتر است از مسیر غافل نشوید و پیش از رسیدن به کارونسرا، از مسجد جامع ورامین، یادگار روزگار استیلای مغولان بر ایران دیدن کنید. چون فرصت کمی برای نوشتن دارم، درباره این مسجد کهن شما را به نشانی http://tebyan.net/index.aspx?pid=11336  ارجاع می‌دهم.

 

تصویری از بام کاروانسرای دیرگچین (آذر ۸۵)

پس از خروج از ورامین به طرف چرم‌شهر، وارد جاده‌ی بسیار زیبایی می‌شوید که در بخشی از آن درختان تنومند، دو سوی مسیر را زینت بخشیده‌اند. حدود 5 کیلومتر مانده به چرم‌شهر، در سمت راست جاده (پس از خروجی به‌طرف قم) یک جاده خاکی آغاز می‌شود که در ابتدای آن تابلوی زرد رنگ کوچکی مسافران را به طرف کاروانسرای دیر گچین راهنمایی می‌کند. از اینجا حدود یک و نیم ساعت مسیر خاکی است. به موازات همین جاده باریک، اتوبانی در دست احداث است که گرمسار را به اتوبان قم متصل می‌کند، این اتوبان از 180 متری کاروانسرا می‌گذرد. وقتی به کارونسرا می‌رسید با دنیای چند صد سال پیش مواجه می‌شوید: بر در ورودی تابلویی نصب شده که ورود هرگونه دام (شتر و بز و گوسفند) را به داخل ممنوع کرده و برای آن پیگرد قضایی تعیین نموده! چون تا همین یکی دو سال پیش، کاروانسرا در اختیار عشایر بود و آنها هم صدها نفر شتر و بیش از هزار راس گوسفند و سایر دامها را در این محل نگهداری می‌کردند، این حضور، چنان پررنگ بوده! که هنوز در بخشی از حیاط کاروانسرا برای نمونه یک متر مربع (بله! یک متر مربع!) از فضولات بجامانده از این میهمانان ناخوانده (زیر شیشه) نگهداری می‌شود. چند عکسی را که در اوایل دیماه از کاروانسرا گرفته‌ام را ببینید و برای اطلاعات بیشتر درباره وضعیت این بنای عظیم روزگار صفوی و بدل شدن آن به طویله، گزارش و عکسهای مندرج در نشانی زیر را ببینید: http://www.pouyan.ws/archives/2005_02.php

 وسعت محوطة کاروانسرای دیر گچین به 12 هزار متر مربع می‌رسد که بنای کاروانسرا حدود 8 هزار متر از این فضا را به خود اختصاص داده است. این بنا دارای 43 حجره، ایوان شاه‌نشین، حیاط خلوت، 8 شترخانة وسیع، حمام و مسجد است. تجسم شترخانه‌ها، باراندازها و حجره‌ها، هنگامی که مملو از کالا و مسافر بوده، آدم را با خود به روزگاری پر رونق، باشکوه و تحسین‌برانگیز می‌برد، چراکه وسعت فضاهای مذکور به حدی است که امروز نیز کمتر بنگاه تجاری در دل شهرهای بزرگ با آن برابری می‌کند!

 

 

یکی از شترخانه‌های کاروانسرای دیر گچین ـ عکس را در اوایل دیماه گرفته‌ام

اما در حوالی یکصدمتری کاروانسرا بنای مخروبة دیگری به چشم می‌خورد که ظاهرا بقایای یک پادگان نظامی است. زیرا میدان وسیع و در کنار آن اتاق‌های کوچک و طویله‌های در کنار هم قرار گرفته، همه حکایت از اجتماع گروهی نگهبان و سرباز می‌کند. می‌توان تصور کرد که کاروانسرایی با این ابعاد چنان رونقی داشته که در کنارش نیاز به یک اقامتگاه نظامی هم احساس می‌شده است. برای دسترسی به اطلاعات بیشتر درباره این کاروانسرا می‌توانید به نشانی‌های زیر سری بزنید:

 http://www.chn.ir/news/?Section=2&id=32223  

 http://www.chn.ir/News/?section=2&id=13674

 راستی! در اواخر دی‌ماه، به سرپرستی گروهی از دانشجویان گروه تاریخ دانشگاه تهران، سفری به جنوب ایران داشتم: از شیراز و برازجان و بوشهر تا عسلویه و چارک و کیش! گزارش آن را همین روزها خواهم نوشت!

 ... بازهم ممنون از پیامهای پیاپی و دلگرم کننده شما خوبان!  

 

 

 

 

دوستان! منتظر گزارش سفر کرانه‌های خلیج فارس باشید...

 

  نظرات ()
مطالب اخیر سفرنامه آلمان (1): کلن و لیمبورگ سفر به هلند(2): لیدن، آمستردام و اوترخت سفر به هلند (1): کشور آب و دوچرخه بلژیک؛ کشور دو ملت یادداشت‌های پاریس(5): عادت‌های خوب و بد فرانسوی‌ها یک رویداد و چند روایت یادداشت‌های پاریس (4): شهر غریبه‌های مشهور یادداشت‌های پاریس (3): بهار دیرهنگام یادداشت‌های پاریس (2): کوچولوهای پاریس یادداشتهای پاریس(1): پاریس منفی یک
دوستان من مهار بيابان زايي سفرنامه‌های پرنیان يادداشتهاي يک کوهنورد حیات وحش ایران مقالات صدري زاده کهن دژ ديده بان محيط زيست ايران سرزمين کوهستان مطالعات زيستی For nature با طبيعت پسر شمالی چرخ به چرخ ميستان سبز کمکی آراز روستاي صخره اي ميمند کلاهه سفرنویس ـ شهريار شهر من ایلام موسسه نبض سبز حيات سفر در طبيعت ايران دردسرهاي يك دامپزشك Birding in Iran(حبيبي) نگاهي به طبيعت آتر: ايران و گردشگري هيئت كوهنوردي رودبار رازكوه پيك محيط زيست شبهاي الموت ایران را بگردیم... (محمد) عاشق مسافرت محيط‌ زيست و آثارباستاني ايلام روزنوشت‌هاي محمود دهقاني گردش (علي‌اكبر مرادان) گرمه نون بوی کوچ، بوی سفر، بوی راه طبیعت مینوی ایران کیجا قصه گو پرتال زیگور طراح قالب