صادق حیدری نیا
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ صادق حیدری نیا
آرشیو وبلاگ
      گردش در طبیعت ایران (سفرنامه‌هایی از دریچه‌ی تاریخ و طبیعت ایران و جهان)
نیاسر و ابیانه؛ همنشینی تاریخ و طبیعت نویسنده: صادق حیدری نیا - ۱۳۸٥/٢/٤

آبّشار نیاسردر مطلب قبلی گزارشی از برنامه کاشان برایتان نوشتم. به مخاطبان جدید، یادآوری می‌کنم که برنامه‌ای که من و همراهانم برای تعطیلات آخر فروردین داشتیم، برنامه‌ای دو روزه بود که روز نخست را به بازدید از کاشان سپری کردیم و عصر همان روز به نیاسر رفتیم و صبح روز دوم پس از گشت در نیاسر به طرف ابیانه حرکت کردهو بعد از بازدید از آنجا به شهر تاریخی نطنز رفتیم.


نیاسر روستایی در 35 کیلومتری شمال غربی شهر کاشان است که در منطقه‌ای کوهستانی در ارتفاعات کرکس واقع شده. و قدمتی تاریخی دارد. وجود آتشکده‌ای بسیار کهن که احداث آن به اوایل دوره ساسانی باز می‌گردد به این روستا اعتباری ویژه بخشیده است. روستا به دلیل قرار گرفتن در دامنه کوه، از دو بخش بالا و پایین تشکیل شده که روستاییان به قسمت فوقانی،  «تالار» و به قسمت پایینی «داراب» می‌گویند.

  

چارتاقی اوایل دوره ساسانی در نیاسر

 نکته‌ای که از بدو ورود به روستا توجه شما را به خود جلب خواهد کرد، تابلوهای راهنماست. شاید باور نکنید ولی وجود تابلوهای متعدد راهنما که گردشگران را به سوی آثار تاریخی و طبیعی هدایت می‌کند، چنان زیاد است که شما تصور می‌کنید با شهری چون اصفهان مواجه هستید! تمام کوچه‌ها و خیابان‌های روستا از آسفالت مرغوبی برخوردار است که این امر، تردد با هر نوع اتومبیلی در آنجا را مقدور می‌سازد.

 اما دیدنی‌های روستا!

من به شما پیشنهاد می‌کنم که در بدو ورود به روستا، تابلوهایی را که شما را به سمت باغ تالار هدایت می‌کند دنبال کنید تا به مرتفع‌ترین نقطه نیاسر برسید. این باغ که در فضایی زیبا و خوش آب و هوا احداث شده، دارای درختانی کهنسال است و در گوشه‌ای از آن بنایی معروف به کوشک واقع است که هر دوی این نکات، یادآور قدمت باغ می‌باشند. جوی آبی از کنار باغ به شیب تیزی به سمت پایین سرازیر است که اگر حوصله و توان کمی پله‌نوردی! داشته باشید از کنار این جوی آب به پایین آبشار زیبای نیاسر می‌رسید. البته برای رسید به آبشار راه ماشین‌رو هم وجود دارد. در کنار آبشار یک آسیاب آبی قدیمی قرار دارد که معمولا هنگام جشن گلاب‌گیران (10 اردیبهشت) که تعداد گردشگران در روستا زیاد است، برای تماشا آن را راه می‌اندازند. در کنار آسیاب حمامی به معروف به حمام صفوی قرار دارد که در حال حاضر در دست مرمت است.

اگر دوست دارید از نیاسر برای خود و آشنایان سوغاتی بخرید، کوچه باریکی که از کنار آبشار امتداد یافته را طی کنید و وارد خانه‌هایی شوید که انواع عرقیات گیاهی در آنجا به شکل سنتی تهیه و فروخته می‌شود. در ضمن فراموش نکنید که در تمام ماه‌های سال، عرق‌گیری در کاشان و روستاهای اطراف برپاست اما فقط در اردیبهشت ماه، که فصل گل است گلاب‌گیری انجام می‌شود و در بقیه ماه‌ها، بسته به گیاهان آن فصل، سایر عرقیات گرفته می‌شود.

به باغ تالار باز گردیم: در باغ تالار ورودی تنگ و باریک و کوتاهی وجود دارد که روستاییان آن را غار تالار یا سوراخ رئیس می‌نامند. غار نیاسر کاملاً دست‌ساز بشر است و به احتمال قریب به یقین، یک معبد میترایی و متعلق به دوره اشکانیان بوده است. غار از سه طبقه شامل دو کانال: یک کانال حلقه‌ای شکل و یک کانال افقی تشکیل شده است. طول راهروها و اتاق‌های غار پیچیده نیاسر، تقریباً 650 متر با 45 چاه با عمق 118 متر است. غار از 23 اتاق با اندازه‌های مختلف با مساحت کلی 5/176 متر مربع تشکیل شده است. نکته جالب آن است که هوای داخلی غار درهیچ نقطه‌ای تغییر عمده پیدا نمی‌کند و حتی در عمیق‌ترین نقطه غار به خاطر ورودی‌های متعدد، هوای تازه وجود دارد. تردد در داخل غار نیاسر بسیار مشکل است و در بسیاری از مسیرها بایستی به حالت خزیدن حرکت نمود زیرا بلندترین نقطه غار 7/1 متر است.

چند صدقدمی آن‌سوتر از باغ تالار، بر فراز تپه‌ای مشرف بر روستا و دشت، یکی از سالم‌ترین و زیباترین چارتاقی‌های کهن ایرانی، قد افراشته است. این بنا که احتمالا از روزگار اردشیر ساسانی باقی مانده، بیش از 18 سده، در برابر عوامل طبیعی مقاومت کرده است. این بنا در ابعادی به طول و عرض و ارتفاع 12 متر و بر قاعده‌ای مربع، بنا شده است. اگر علاقه‌مندید که اطلاعات جامعی درباره بنا و سابقه کارهای باستان‌شناسی در آنجا داشته باشید سری به وبلاگ کهن‌دژ به نشانی زیر بزنید:

http://zariran.persianblog.ir/

در کنار بنای چارتاقی، چشمه‌ای بسیار کهن و درخت چناری کهنسال و نیز مسجدی واقع شده که مجموعة این آثار، از مقدس بودن آن منطقه حکایت می‌کند.

ما پس از یک شب اقامت کمپی در باغ تالار نیاسر، صبح روز دوم سفر، نیاسر را به سمت ابیانه ترک کردیم. اگر اهل کمپینگ و اقامت در طبیعت هستید، باغ تالار امکانات رفاهی خوبی برای منظور دارد. حتی در بیرون اتاق نگهبانی پارک، چند پریز برق برای استفاده گردشگران تعبیه شده که می‌توانید برای شارژ دوربین یا موبایل از آنها استفاده کنید!

 

 

حیاط امامزاده‏ای در روستای ابیانه

 

 برای رفتن به ابیانه لازم است که به طرف کاشان بازگردید و سپس اتوبان نطنز و یا جاده قدیم نطنز را طی کنید. باتوجه به مسیر نسبتا خلوت نطنز، پیشنهاد می‌کنم که جاده را طی کرده و سپس در بازگشت از نطنز اتوبان را انتخاب کنید که هر دو مسیر را دیده باشید. ابیانه در میانة راه کاشان ـ نطنز و در 40 کیلومتری شمال غربی نطنز واقع شده است. ابیانه، روستایی است کهنسال با حدود 500 خانه قدیمی و بعضا جدید که خانه‏‌ها بر دامنه پرشیبی در شمال رودخانه برزرود بنا شده، در نتیجه، ابیانه در وهلة اول روستایی چند طبقه به نظر می‏آید که در بعضی موارد تا چهار طبقة آن را می‏ توان مشاهده کرد. نمای خارجی دیوارهای خانه‏های ابیانه با خاک سرخی که معدن آن در مجاورت روستاست پوشیده شده و همین امر در شهرت ابیانه تاثیر فراوانی داشته است. از آنجا که در دامنه‏های شیبدار ابیانه فضای کافی برای ساختن خانه‏های موردنیاز وجود ندارد، هر خانواده انبار غار مانندی در تپه‏های یک کیلومتری روستا، در کنار جاده و نرسیده به ابیانه ایجاد کرده که هنوز پابرجاست و توجه هر بیننده‏ای را جلب می‏کند. این غارها که در دل تپه‏ ها حفر شده‏اند و از بیرون تنها درهای کوتاه و محقر آن نمودار است برای نگهداری دامها و نیز آذوقة زمستانی و اشیای غیر ضروری مورد استفاده قرار می‏گیرد. زندگی مردم ابیانه کشاورزی و باغداری و دامداری است که با روشهای سنتی اداره می‏شود. بیشتر زنان در امور اقتصادی با مردان همکاری دارند. ابیانه دارای هفت رشته قنات است که برای آبیاری مزارع و باغات مورد استفاده قرار می‏گیرد. گندم، جو، سیب‏ زمینی و انواع میوه به خصوص سیب، آلو، گلابی، زردآلو، بادام و گردو در ابیانه به دست می‏آید. سوغات ابیانه عمدتا میوه‏های خشک شده (مخصوصا سیب و آلو) و لواشک است.

 

چیزی که در ابیانه توجه مرا به خود جلب کرد، درهای تاریخ‏دار و کتیبه‏داری بود که از عمر برخی از آنها بیش 500 سال می‏گذشت! (عکس بعضی از آنها را گرفته‏ام) از آنجایی که بنای خشت و گل نمی‏تواند عمری طولانی بکند، مشخص است که برای خانه‏ها، بعد از بازسازی و مرمت، از همان درهای قدیمی استفاده شده است. نکته دیگری که در مسیر ابیانه توجه مرا به خود جلب کرد، روستاهی میانة راه بود. برای رسیدن به ابیانه لازم است که از جاده اصلی نطنز خارج شده و جاده ابیانه را طی کنید. در این مسیر چندی روستا قرار دارد که قلعه قدیمی روستای هنجن اگر زیباتر از ابیانه نباشد، حقیقتا کمتر از آن نیست!

متاسفانه قلعه چند دهه است که خالی از سکنه و مخروبه رها شده، ولی در صورتی که با همت نسبت به احیای آن اقدام شود، تعداد زیادی گردشگر را به سوی خود می‏کشاند، زیرا رفت و آمد بسیار برای بازدید از ابیانه، بر رونق روستای هنجن هم تاثیر خواهد داشت.

 و اما نطنز...

  نظرات ()
مطالب اخیر سفرنامه آلمان (1): کلن و لیمبورگ سفر به هلند(2): لیدن، آمستردام و اوترخت سفر به هلند (1): کشور آب و دوچرخه بلژیک؛ کشور دو ملت یادداشت‌های پاریس(5): عادت‌های خوب و بد فرانسوی‌ها یک رویداد و چند روایت یادداشت‌های پاریس (4): شهر غریبه‌های مشهور یادداشت‌های پاریس (3): بهار دیرهنگام یادداشت‌های پاریس (2): کوچولوهای پاریس یادداشتهای پاریس(1): پاریس منفی یک
دوستان من مهار بيابان زايي سفرنامه‌های پرنیان يادداشتهاي يک کوهنورد حیات وحش ایران مقالات صدري زاده کهن دژ ديده بان محيط زيست ايران سرزمين کوهستان مطالعات زيستی For nature با طبيعت پسر شمالی چرخ به چرخ ميستان سبز کمکی آراز روستاي صخره اي ميمند کلاهه سفرنویس ـ شهريار شهر من ایلام موسسه نبض سبز حيات سفر در طبيعت ايران دردسرهاي يك دامپزشك Birding in Iran(حبيبي) نگاهي به طبيعت آتر: ايران و گردشگري هيئت كوهنوردي رودبار رازكوه پيك محيط زيست شبهاي الموت ایران را بگردیم... (محمد) عاشق مسافرت محيط‌ زيست و آثارباستاني ايلام روزنوشت‌هاي محمود دهقاني گردش (علي‌اكبر مرادان) گرمه نون بوی کوچ، بوی سفر، بوی راه طبیعت مینوی ایران کیجا قصه گو پرتال زیگور طراح قالب