صادق حیدری نیا
تماس با من
پروفایل من
نویسنده (های) وبلاگ صادق حیدری نیا
آرشیو وبلاگ
      گردش در طبیعت ایران (سفرنامه‌هایی از دریچه‌ی تاریخ و طبیعت ایران و جهان)
از حوض سلطان تا نطنز نویسنده: صادق حیدری نیا - ۱۳۸٥/۱/۳٠

 

از حوض سلطان تا نطنز

 

کاشان، نیاسر، ابیانه و نطنز

 

 

حوض سلطان در پنجاه کیلومتری شمال قم

سلام!

از همه دوستانی که منتظر ماندند تا گزارش سفر را بفرستم عذر می‌خواهم! راستش همان طوری که در پست قبلی گفتم من و همراهانم ـ که این بار به غیر از همسر و همسفر همیشگی‌ام زهره، برادرم حامد و دوستم بابک نیز با ما بودند ـ تا زمانی که حرکت کردیم نمی‌دانستیم کجا باید برویم! فقط تصمیم داشتم که برای صبحانه به نزدیکی‌های حوض سلطان بروم. همین طور هم شد فقط با این تفاوت که از ترس گیرافتادن در قسمت‌های باتلاقی اطراف آن، خیلی نزدیک نشدیم. البته من بار اولم بود که به حوض سلطان می‌رفتم برای همین خیلی به منطقه آشنا نبودم و می‌دانم که اگر شما از یک راهنمای وارد استفاده کنید می‌توانید تا خود حوض سلطان پیش بروید و چندین بنا و کاروانسرای بسیار قدیمی که اطراف آنجا قرار دارد را ببینید.

حوض سلطان همان دریاچه‌ای است که در نزدیکی اتوبان تهران ـ قم واقع شده و خیلی‌ها به اشتباه آن را دریاچة قم می‌خوانند. توی این فصل به دلیل خنکی هوا و بارش نسبی باران، اطراف آنجا نسبتا سرسبز است خودش هم اندکی آب دارد و برای آنهایی که خیلی هم از کویرهای خشک خوششان نمی‌آید جذابیتی دارد!

 

 

 

کلون درب مسجد و مدرسه آقا بزرگ

 

بعد از صرف صبحانه در حوض سلطان، به بچه‌ها گفتم که بهتر است بی‌خیال شیراز و یاسوج که راه‌شان دور است بشیم و برویم به سمت کاشان و اطراف آنجا. به این ترتیب عازم کاشان شدیم تا اول جاهای ندیدة کاشان را ببینیم و بعد به سرعت به طرف روستاهای اطراف کاشان حرکت کنیم. به این ترتیب پیش از ظهر از کاشان سردرآوردیم. چون روزجمعه بود و یه نیمچه تعطیلاتی هم به خاطر تعطیلی روز یکشنبه جور شده بود، خیلی‌های دیگه مثل ما به آنجا آمده بودند و کاشان نسبتا شلوغ بود. من و همراهانم مشتاق بودیم که سراغ خانه‌های تاریخی کاشان برویم، سه تا خانه را دیدیم و رفتیم و ناهار خوردیم و برگشتیم دو سه جای دیگر را هم دیدیم و بعد به سمت روستای بسیار زیبای نیاسر حرکت کردیم. البته به سراغ باغ و حمام فین نرفتیم چون پیش از این بارها به آنجا رفته بودیم. آن عکسی هم که در پست قبلی گذاشته بودم مربوط به نیاسر است.

 

 

 

نمایی از خانه عامری

اما دیدنی‌های کاشان!

باور کنید که اگر حوصلة بناهای تاریخی را داشته باشید، باید برای گشتن در شهر کاشان حداقل دو روز کامل وقت بگذارید. اما من مهم‌ترین و زیباترین آثار را برایتان به شکل مختصری بازگو می‌کنم و چندتا عکسی هم که از این آثار گرفته‌ام، می‌گذارم و برای اطلاعات بیشتر شما را به سایت بسیار جامع و زیبای شهرداری کاشان به نشانی  www.kashan.ir  حواله می‌کنم!

تقریبا اغلب خانه‌های تاریخی کاشان در محله سلطان امیر احمد، در خیابان علوی واقع است. نخستین خانه‌ای که ما به سراغش رفتیم، خانه عامری‌ها بود. البته شهرک کوچکی که نام خانه بر آن نهاده بودند! 13 هزار متر مربع مساحت با چندین حیاط اندرونی و بیرونی و چندین سرداب و... خلاصه بی‌نظیر بود.

مجموعه‎ی خانه‎های عامری‌ها در زمان عمرانی و آبادانی کاشان پس از زمین‎لرزه‎ی سال 1192 قمری و در حاشیه‎ی خیابان علوی کاشان ساخته شد. این خانه در حقیقت یک اقامتگاه فامیلی بوده که چند تن از عامری‌ها با اهل و عیال و خدم و حشم خود در آنجا زندگی می‌کردند. وسعت خانه و جمعیت آن چنان بوده که درون خانه حمامی به سبک حمام‌های عمومی آن روزگار ساخته شده و این تنها خانه‌ای در شهر کاشان بوده که در آن عصر حمام داشته است.

بعد از آن، ما به سراغ خانه بروجردی‌ها رفتیم، خانه‌ای که در عکسهای کاشان خیلی به چشم می‌خورد. این خانه توسط بازرگانی به نام حاج سید حسن نطنزی در حوالی سال 1275 قمری در دوره قاجاریه ساخته شده است. چون صاحب‌خانه مال‌التجاره از بروجرد وارد می‌کرده، لذا به حاج آقا حسن بروجردی مشهور شده و خانه‌ای هم که متعلق به وی بوده به خانه بروجردی موسوم گردیده است. معمار این خانه یکی از نوابغ معماری کاشان و از طراحان معروف، ساختمان به نام استاد علی مریم بوده که در ایجاد دو بنای تاریخی دیگر کاشان، یکی خانه تاریخی طباطبائی (در نزدیکی خانه بروجردی) و دیگری تیمچه امین‌الدوله (واقع در بازار) نقش داشته است.

 

حمام محله سلطان امیر احمد

ویژگی اصلی بناهای تاریخی در کاشان و البته سراسر ایران، درون‌گرایی آنهاست. تمام این بناها که تصویر گوشه‌ای از آنها در عکسها آمده، از نمای بیرون، ساختمانی بسیار ساده و فاقد تزیینات هستند، اما اوج هنر معماران به داخل خانه منتقل شده تا اهل خانه که بیشترین وقت از عمر خود را در خانه سپری می‌کنند، بهترین استفاده را از فضای داخلی ببرند: شیشه‌های رنگی که نور آفتاب را بانهایت زیبایی به داخل اتاقها هدایت می‌کند، سرداب‌های خنک که در گرمای تابستان بهترین پناه برای اهل خانه و میهمانان است و نهایتا اتاق‌هایی که گرداگرد حیاط و اغلب پیرامون حوض آب باصفایی ساخته شده تا حداکثر روابط چهره به چهره را میان اهل خانه پدید آورد و از اِشراف هر پنجره غریبه‌ای به درون حیاط جلوگیری کند.

 

 

 

مسجد و مدرسه آقا بزرگ

 

ما بعد از بازدید از حمام، به خانه طباطبایی رفتیم. این خانه در نزدیکی خانه تاریخی بروجردی و در جوار بقعه امامزاده سلطان امیراحمد (که این بقعه نیز از آثار هنری قرن نهم و دهم میباشد) واقع شده، به خاطر این که سنگ بنای این خانه را شخصی به نام حاج سیدجعفر طباطبائی نطنزی بنا نهاده است به خانه طباطبائی موسوم و مشهور گردیده است. این خانه در زمینی به مساحت 4730 متر مربع و در حدود سال 1250 قمری با مهارت و هنرمندی معمار معروف کاشانی استاد علی مریم احداث گردیده است. خانه مشتمل بر چهار صحن و حیاط است که حیاط مرکزی متعلق به قسمت بیرونی و دو حیاط متعلق به اندرونی و یک حیاط متعلق به خدمه بوده است. برای ناهار به رستوران شاندیز رفتیم که جای شما خالی غذای خیلی خوبی داشت! اگر به دنبال غذای مطمئن و سالمی هستید یا به رستوران شاندیز بروید و یا به رستوران گلشن! این دو در آنجا بسیار مشهور است. من از وضعیت بقیه رستوران‌های کاشان اطلاعی ندارم.

 

 

نمایی از حیاط دلگشای خانه طباطبایی‌ها

 

بعد از ناهار ابتدا به مدرسه و مسجد آقابزرگ رفتیم. بنایی باشکوه و زیبا با حیاطی در وسط که یک طبقه پایین‌تر از سطح حیاط بالایی است. ظاهرا عصر جمعه در مساجد کاشان برنامه‌ای برقرار است. چون در آن ساعتی که ما به مسجد آقا بزرگ رفتیم در مسجد مجلسی بود که به سبب آن از کسی برای ورود بلیط نمی‌گرفتند و تازه داخل شبستان زمستانی که برنامه بود، چای و شیرینی هم می‌دادند. راستی فراموش نکنید که برای بازدید از هریک از این ابنیه مبلغ 300 تومان باید بپردازید و اگر دانشجو هستید کارت دانشجویی خود را همراه داشته باشید تا نیم‌بها بازدید کنید.

در کنار مسجد و مدرسه آقا بزرگ مجموعه بنای تاج‌الدین واقع شده که از کهن‌ترین ابنیه کاشان است و در حال حاضر به شکل زیارتگاهی درآمده است.

 

 

 

نمایی از داخل اتاق مهمانخانه در خانه عباسیان

 

آخرین خانه‌ای که ما در کاشان به سراغش رفتیم خانة عباسیان بود.خانه‌ای متفاوت با خانه‌های دیگر! البته هرکدام از این خانه‌ها به سبکی منحصر به خود ساخته شده بود و این موضوع بیانگر توان مالی افراد و علاقه آنها به داشتن خانه‌ای منحصر به فرد است. اما تفاوت اصلی خانة عباسیان در تعصب مذهبی اهل خانه بوده! این خانه به شکلی تو در تو و بسیار گود ساخته شده: دو طبقه پایین‌تر از سطح کوچه و دو طبقه بالاتر از آن: یعنی بنایی با 4 طبقه! ولی غیر متقارن و با سبکی خاص. تعصب صاحب‌خانه موجب شده که اندرونی و بیرونی خیلی مستقل از هم و پیچیده طراحی شود و نیز راهی هم از زیر خانه به حمام شهر کشیده شده بود که اهل اندرونی هرگز پا در کوچه و خیابان نگذاشته و مستقیم از درون خانه به درون حمام بروند. البته برای کارهای دیگر هم نیازی به خروج زنان نبوده است!

مجموعه خانه‌های تاریخی عباسیان به تحقیق و طبق نظر کارشناسان معماری، جزو برجسته‌ترین آثار معماری اسلامی و یکی از نامزدهای دریافت جایزه بهترین بناهای مسکونی ایران اسلامی است.

 

 

نمایی از دیگر از تزیینات خانه عباسیان

 

این مجموعه مشتمل بر پنج حیاط و گودال باغچه است. خانه‌های عباسیان به لحاظ معماری، دارای طرحی بسیار قوی و غنی و از نظر تزئینات گچ‌بری و نقاشی و کاربری تزئینات معماری اسلامی نظیر: رسمی‌بندی، یزدی‌بندی، کاربندی، قطاربندی، مقرنس و مشبک در اوج زیبائی و ظرافت است.

ما بعد از بازدید از خانه عباسیان به قصد رفتن به نیاسر کاشان را ترک کردیم و پس از گذر از کنار راوند، در جاده کاشان به مشهد اردهال به سوی نیاسر رفتیم....

 

  نظرات ()
مطالب اخیر سفرنامه آلمان (1): کلن و لیمبورگ سفر به هلند(2): لیدن، آمستردام و اوترخت سفر به هلند (1): کشور آب و دوچرخه بلژیک؛ کشور دو ملت یادداشت‌های پاریس(5): عادت‌های خوب و بد فرانسوی‌ها یک رویداد و چند روایت یادداشت‌های پاریس (4): شهر غریبه‌های مشهور یادداشت‌های پاریس (3): بهار دیرهنگام یادداشت‌های پاریس (2): کوچولوهای پاریس یادداشتهای پاریس(1): پاریس منفی یک
دوستان من مهار بيابان زايي سفرنامه‌های پرنیان يادداشتهاي يک کوهنورد حیات وحش ایران مقالات صدري زاده کهن دژ ديده بان محيط زيست ايران سرزمين کوهستان مطالعات زيستی For nature با طبيعت پسر شمالی چرخ به چرخ ميستان سبز کمکی آراز روستاي صخره اي ميمند کلاهه سفرنویس ـ شهريار شهر من ایلام موسسه نبض سبز حيات سفر در طبيعت ايران دردسرهاي يك دامپزشك Birding in Iran(حبيبي) نگاهي به طبيعت آتر: ايران و گردشگري هيئت كوهنوردي رودبار رازكوه پيك محيط زيست شبهاي الموت ایران را بگردیم... (محمد) عاشق مسافرت محيط‌ زيست و آثارباستاني ايلام روزنوشت‌هاي محمود دهقاني گردش (علي‌اكبر مرادان) گرمه نون بوی کوچ، بوی سفر، بوی راه طبیعت مینوی ایران کیجا قصه گو پرتال زیگور طراح قالب